Wandelen langs de kust is voor veel mensen de ultieme manier om te ontspannen. De wind in je haren, het geluid van de branding en de weidse duinen vervelen nooit. Maar wist je dat er in datzelfde zand een enorm netwerk aan geschiedenis verborgen ligt? Sinds kort kun je de Atlantikwall-wandelroutes volgen. Dit is een verzameling paden van ruim 650 kilometer die je meeneemt langs de oude verdedigingslinie uit de Tweede Wereldoorlog, dwars door de mooiste natuurgebieden van Nederland.
Wandelen van Zeeland naar Groningen
De Atlantikwall was een enorme linie van bunkers en hindernissen die de Duitse bezetter bouwde langs de hele Europese kust. In Nederland loopt dit spoor van Zeeland, via Zuid- en Noord-Holland, helemaal naar Friesland en Groningen. In totaal zijn er veertien verschillende routes uitgezet. Dat klinkt misschien als een enorme onderneming, maar je hoeft natuurlijk niet alles in één keer te lopen.
De routes zijn verdeeld in behapbare stukken. Zo is er een flinke tocht van 180 kilometer door Noord-Holland voor de echte kilometervreters, maar je kunt ook kiezen voor kortere wandelingen. In Zeeland vind je bijvoorbeeld een route van 105 kilometer en in Groningen kun je de kwelders verkennen op een traject van ruim 100 kilometer.
Beton tussen het helmgras
Wat deze wandelingen zo leuk maakt, is het contrast. Het ene moment loop je door een stil natuurgebied waar zeldzame vogels broeden, en het volgende moment sta je oog in oog met een enorme betonnen bunker. Deze restanten, zoals de bekende 'drakentanden' (betonnen blokken om tanks tegen te houden) of verborgen ondergrondse gangen, geven je wandeling echt iets extra's.
Veel van deze oude bouwwerken hebben inmiddels een nieuwe functie gekregen. Sommige zijn ingericht als museum, zoals bij Fort Kijkduin in Den Helder, terwijl andere nu een veilig onderkomen bieden aan groepen vleermuizen. Het is een bijzondere manier om naar de kust te kijken; de geschiedenis ligt hier letterlijk voor het oprapen onder een laagje duinzand.
Geen paaltjes, maar met je telefoon
Als je gewend bent om braaf de gekleurde paaltjes te volgen, is deze route even wennen. Er is namelijk geen fysieke bewegwijzering geplaatst om de natuurgebieden zo rustig mogelijk te houden. In plaats daarvan zijn de routes volledig digitaal. Via de website van Liberation Route Europe kun je een kaart en een planner bekijken die je precies vertellen waar je bent en wat er in de buurt te zien is.
De routes maken slim gebruik van het bestaande netwerk van wandelknooppunten. Onderweg kom je op verschillende plekken wel markeringen tegen die 'Vectors of Memory' worden genoemd. Dit zijn een soort gedenktekens met QR-codes. Als je die scant met je telefoon, krijg je direct het verhaal te horen van de plek waar je op dat moment staat. Zo wordt je wandeling een soort interactief geschiedenisboek, maar dan in de frisse buitenlucht.
Voor een middagje of een hele week
Je hoeft geen getrainde wandelaar te zijn om van deze routecollectie te genieten. Naast de lange trajecten zijn er ook kortere rondjes gemaakt. Zo is er in Den Helder een mooie stadswandeling van 7 kilometer die je langs de belangrijkste punten voert. Ook rondom IJmuiden en Vlissingen zijn er speciale kortere lussen uitgezet.
Of je nu kiest voor een stevige dagtocht of een kort ommetje na de lunch, de Atlantikwall routes laten je een kant van de Nederlandse kust zien die je waarschijnlijk nog niet kende. Het is een mooie mix van lekker bewegen, genieten van de kustnatuur en ondertussen wat opsteken over wat zich hier tachtig jaar geleden allemaal afspeelde.
Ben je benieuwd welke route bij jou in de buurt ligt? Je kunt alle details en de digitale kaarten vinden op de website van de Liberation Route.