Van ongerepte natuur tot middeleeuwse steden en van romantische kastelen tot indrukwekkende bezienswaardigheden: Saksen-Anhalt verrast bezoekers al jarenlang als culturele en natuurrijke wandelbestemming.
Het middelgebergte Harz is een van de bekendste natuurgebieden van Saksen-Anhalt. Er valt hier voor wandelaars veel te ontdekken: van ontspannen wandelingen door uitgestrekte bossen tot pittige tochten over rotsachtige paden en langs historische plekken. De natuur is afwisselend en de wandelmogelijkheden lijken eindeloos. Onderweg kom je bovendien regelmatig sporen tegen van de rijke geschiedenis van de streek, van oude mijnbouw tot sfeervolle stadjes en bergdorpen.
Niet alleen de natuur en cultuur maken de Harz tot een bijzondere wandelregio. De ruim 8.000 kilometer aan wandelroutes die voor een groot deel verbonden zijn met de Harzer Wandernadel zorgen ervoor dat je hier nooit uitgewandeld raakt. Dit jaar bestaat de Wandernadel twintig jaar – een mooie aanleiding om dit najaar de Harz een bezoek te brengen.
20 jaar Harzer Wandernadel: wandelen met een missie
Als geen andere regio maakt de Harz indruk met een zeer goed uitgebouwd netwerk van wandelpaden, historische locaties en een adembenemende natuurlijke diversiteit. Met 222 stempelpunten verbindt de Harzer Wandernadel deze bijzondere plekken in de hele Harz met elkaar. Of je nu jong of oud bent, ambitieus of een recreatieve wandelaar – het verzamelen van stempels is voor iedereen een uitdaging. Al twintig jaar zorgt de Harzer Wandernadel voor deze extra wandelstimulans.
Het systeem begon in 2006 als een speelse manier om wandelaars de mooiste en meest bijzondere plekken van de Harz te laten ontdekken. Inmiddels is de Wandernadel uitgegroeid tot een begrip onder wandelliefhebbers en liggen er verspreid over het gebied honderden stempelpunten waarop veel mensen tegenwoordig wandelen: zelfstandig en actief. Je bepaalt zelf hoeveel stempels je verzamelt en hoe lang je over je persoonlijke wandelavontuur doet.
Voor Nederlandse wandelaars is het de ideale manier om de Harz en al zijn schoonheid te verkennen.
Selketalstieg: waar natuur en geschiedenis samenkomen
Wandelaars kunnen ook kiezen voor een langere route die verschillende hoogtepunten met elkaar verbindt. Een van de mooiste voorbeelden daarvan is de Selketalstieg. Ook deze route viert in 2026 zijn twintigjarig jubileum. De ruim 74 kilometer lange route brengt wandelaars van Stiege naar Quedlinburg, dwars door het afwisselende landschap van de oostelijke Harz, en volgt daarbij de loop van de Selke. Onderweg loopt de route op verschillende plaatsen parallel aan het spoor van de Harzer Schmalspurbahnen. Met een beetje geluk zie je een nostalgische stoomtrein door het landschap rijden – een bijzonder tafereel dat goed past bij de sfeer van de Harz. Het hoogtepunt is toch wel de naamgever.
Het principe is eenvoudig: koop een wandelpas en verzamel onderweg stempels. Die vind je op de meest uiteenlopende plekken: van markante uitzichtpunten en stille plekjes tot historische locaties, bergtoppen en bezienswaardigheden. Iedere stempel is daarmee meer dan alleen een herinnering aan een wandeling; samen vormen ze een persoonlijke ontdekkingsreis door de Harz.
En juist dat maakt de Wandernadel zo leuk. Je wandelt niet alleen van A naar B, maar krijgt voortdurend een klein doel voor ogen. Nog één stempel erbij. Nog één top beklimmen. Nog dat ene uitzichtpunt bereiken. Twintig jaar na de start is de Harzer Wandernadel nog springlevend. Het stempelsysteem sluit naadloos aan bij de manier van deze route; het romantische Selketal. De Selke slingert door een groen, bebost dal en zorgt onderweg voor rust, afwisseling en mooie vergezichten. Een ander markant punt is de Burg Falkenstein, een indrukwekkende middeleeuwse burcht met prachtige uitzichten over het Selketal.
Na een sluiting van twee jaar opent het kasteel in 2026 opnieuw zijn deuren. Ook kasteel Ballenstedt is een bezoek waard. Het voormalige vorstelijke verblijf bestaat uit het kasteel, de kasteelkerk, de toren en een uitgestrekt park. Hier kunnen bezoekers kennismaken met de geschiedenis van de vorsten van Anhalt. De Selketalstieg laat daarmee precies zien wat wandelen in de Harz zo aantrekkelijk maakt: natuur, cultuur en geschiedenis komen hier samen op één route. En voor wie de Wandernadelpas verder wil vullen, zijn er op verschillende plekken langs de Selketalstieg stempelposten te vinden.
Middeleeuwse pracht in Quedlinburg
Een van de hoogtepunten van de Harz, en tevens eindpunt van de Selketalstieg, is de historische stad Quedlinburg. De stad ligt aan de noordelijke rand van de Harz en geldt tevens als een van de meest bijzondere historische steden van Saksen-Anhalt. Met zijn middeleeuwse vakwerkhuizen en kronkelende straatjes is de stad een cultureel uithangbord van de regio. De historische binnenstad staat dan ook niet voor niets op de UNESCO-Werelderfgoedlijst.
Het hart van Quedlinburg is de Stiftsberg, die hoog boven de stad uittorent. Hier wacht bezoekers sinds kort een vernieuwde kennismaking met de geschiedenis van de stad en de streek. Het Schlossmuseum kreeg een compleet nieuw ontworpen permanente tentoonstelling van internationaal niveau. Meer dan 300 originele objecten vertellen het verhaal van Quedlinburg en het voormalige stift; een deel van de stukken is voor het eerst voor publiek te zien. Het bijbehorende Schlossmuseum beschikt samen met de overige tentoonstellingsruimtes over meer dan 2.400 vierkante meter expositieruimte.
Voor wandelaars is Quedlinburg bovendien een prachtige plek om verschillende tochten door de Harz te beginnen of af te sluiten en vormt het met zijn kleinschalige hotels, lokale gastronomie en culturele evenementen bovendien een aantrekkelijke uitvalsbasis voor reizigers die cultuur willen combineren met de natuur van het Harzgebergte
Informatie Saksen-Anhalt
De vakantieregio Saksen-Anhalt ligt op ongeveer vijf uur rijden vanaf Utrecht. De Harz ligt in het noordwesten van de deelstaat. Steden als Quedlinburg en Goslar zijn goed met het openbaar vervoer bereikbaar. Bij de plaatselijke Tourist Information en online is uitgebreidere informatie over de Wandernadel, de Selketalstieg, overige wandelroutes en informatie voor wandelaars verkrijgbaar. Meer informatie vind je op de website van Vakantie-land-Saksen-anhalt.de en op Harz info.de
Tekst & foto's: Holland Mind