De Wijerstrail is een meerdaagse wandeltocht door de natuur van De Wijers in Belgisch Limburg die afgelopen jaar is uitgezet. 110 kilometer vooral stille natuur met bovendien een reeks interessante bezienswaardigheden onderweg. Maar het zijn vooral de in het groen ingebedde, vogelrijke waterpartijen die indruk maken.
Tekst & foto’s: Judith van Bilse
Met wandelmaatje Joyce begin ik bij de grenssteen van Zonhoven en Hasselt. Eentje uit de veertiende eeuw die een ruzie over het eigendom van een stuk heide moest beslechten. De bisschop van Luik was het gesteggel moe en plaatste vier stenen palen om de grenzen te markeren. Pas in de tijd van Napoleon was de ruzie officieel over en tegenwoordig staat één van de grenspalen nog op zijn originele plek. Laten we dan maar eens zien waar die ruzie precies over ging, namelijk de natuur van wat tegenwoordig de Wijvenheide en Platwijers heet. De Wijers wordt het land van de 1001 vijvers genoemd en de reden is overduidelijk. De route gaat het groen in en soms kleurt het landschap bruin van het torenhoge riet. Het is er een lawaai van jewelste. Wanneer ik mijn app aanzet om vogelgeluiden te herkennen, verschijnt er in korte tijd een lijstje met leuke exemplaren zoals de kleine karekiet, de dodaars en de koekoek. Al snel hebben we door dat het drukke gekwetter van de kleine karekiet vooral in de buurt van riet te vinden is en dat de koekoek overal bovenuit komt. Later zal blijken dat, wanneer we in de buurt van een vijver komen, de koekoek onze komst meestal luid aankondigt.
Woudaap
Er komt een vogelaar met een fotocamera met een enorme lens aanlopen. Verwachtingsvol vraagt Joyce of hij nog zeldzame exemplaren heeft gespot. Zijn antwoord: “Ja! Sinds gisteren zit er een vrouwtje bij de woudaap!” Ik kijk hem met grote ogen aan. Verstond ik dat goed? Joyce begint te lachen: “Heb je dat niet gelezen? Hier komt de woudaap voor. Een soort kleine reiger die zeldzaam is.” De fotograaf vult haar aan: “Er zitten al een tijdje twee mannetjes aan het water verderop. Je herkent ze aan hun lage geluid, als een soort blaf van een hond. Eentje heeft nu een vrouwtje gevonden en is sinds gisteren stil. Ze zijn nu aan het nestelen in het riet, dus zijn ze moeilijk te zien.” Hij toont ons een paar foto’s die hij heeft kunnen maken, waarop je ze een klein beetje ziet. “Maar het is genoeg voor vandaag, morgenochtend doe ik een nieuwe poging.” We lopen verder naar de plek die de fotograaf ons gewezen heeft, maar meer dan een dodaars laat zich niet zien. Dan is het tijd voor een van de bezienswaardigheden op de route: Abdij Herkenrode. Al van verre is de stalen constructie van een soort ‘doorkijkkerk’ te zien. De komende jaren verrijst hier Clausura, een enorm project. Het is de bedoeling dat het stalen geraamte van de abdijkerk, de zusterverblijven en de pandgangen op ware grootte komen te staan. Het begin is gemaakt met de abdijkerk en alleen dat deel al neemt een groot deel van de binnenplaats van de abdij in en torent hoog boven ons uit.
Kluis
Na een heerlijk eerste nachtje gaan we de volgende dag direct ‘berg op’. Althans, zo wordt het omschreven op een informatiebord, want in werkelijkheid valt dat wel mee. Het eindpunt van onze klim is de Kluis van Bolderberg met de kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Loreto, een ruimte voor rust en bezinning. Het is toch een beetje ongemakkelijk, want de Kluis – van oorsprong een verblijf voor ascetische monniken (kluizenaars) – dient nu als woonhuis en we willen deze mensen niet storen. Dus biedt een bankje plaats met zowel uitzicht op het Kasteel van Terlaemen als op de Kluis. Joyce bewondert het pelgrimskruis. Helaas hebben we geen steentje meegenomen om hier achter te laten, zoals vele pelgrims gedaan hebben. De afdaling van de Bolderberg volgt en er is steeds meer gebrom van verkeer te horen. Dat is niet zonder reden, want hier ligt het Circuit van Zolder. Wanneer we dichterbij zijn zien we dat er een motorrace aan de gang is. Wat een bizarre ervaring, een circuit zo midden in de natuur! Onze route gaat verder en kronkelt om een aantal vijvers heen. We vinden een goede plek voor een pauze op het bladerdek aan de oever. Een zwaan met haar twee donzige, zwarte kleintjes beweegt zich over het water. Dit alles tegen een decor van luid gebrul van motoren. Het lijkt de vogels in elk geval niets te deren.
Moerassen en broekbossen
Opvallend is het oranje water van de Mangelbeek. Dit landschap is ontstaan door de mijnverzakkingen. Daar zal die oranje kleur vast wat mee te maken hebben. Alles wat het water van de beek raakt, is inmiddels ook oranje gekleurd. Door de steenkoolontginning zijn holtes ontstaan, waardoor de bovenliggende aardlaag verzakt is. Dat is nu te herkennen in het landschap in de vorm van moerassen en broekbossen. Via een aantal vlonders doorkruist de route een stuk moeras. Dat levert bovengronds, in de natuur althans, mooie plaatjes op. Maar er is ook een keerzijde. Ondanks dat de mijnactiviteiten gestopt zijn, gaat de verzakking door en is de bodem hier instabiel. Dat veroorzaakt bijvoorbeeld barsten in de huizen. Het mijnverleden tekent nog steeds deze omgeving. De vijvers en heidegebieden wisselen elkaar af. Bij Hoeve Mieneke volgt een vlonderpad dat omzoomd is door lisdodde. Joyce kijkt verbaasd naar het informatiebord: “Wist je dat je de lisdodde kunt eten? Er staat hier zelfs een hele instructie voor de bereiding. Het beste is koken en er pap van maken. Het klinkt niet echt als een culinair hoogstandje…” Vanaf deze vijvers gaat de tocht verder de heide op, de Ten Hagendoornheide om precies te zijn. Een bordje waarschuwt ons voor grote grazers, maar het blijkt een stel schattige ezeltjes te zijn die genieten van het zonnetje door op een gelukzalige manier te rollen door het losse zand.
Rendieren
Een stuk verderop staan andere grote grazers. Dit keer gaat het om een setje metalen rendieren. Even kijken we elkaar verward aan: “Moeten het misschien edelherten voorstellen?” Het blijkt werkelijk om rendieren te gaan. Zo’n elfduizend jaar geleden leefden deze beesten in dit gebied en bevond zich hier een rendierjagerskamp. Aan de hand van verhalen over de gefingeerde familie Holsteens, rendierjagers uit deze laatste ijstijd, wordt de geschiedenis verteld.
Na heel wat kilometers heide gaat de route weer verder tussen de vijvers van De Maten. “Hier liggen de vijvers als aan een ketting geregen”, is er te lezen. Op het eerste-het-beste bankje genieten we, met onze voeten bungelend boven het heidezand, van het zicht op het blauwe water. Een koppel meerkoetjes is op zoek naar voedsel voor hun drie kuikens. Druk piepend zwemmen de zwarte pluizenbolletjes met oranje kopje achter hun ouders aan. Een andere vijver is bezaaid met lelies. Iedere keer wanneer er een windvlaag opsteekt, klappen de groene bladeren om als een soort groot, levend kunstwerk. De achtergrondmuziek, die wordt vanzelfsprekend verzorgd door een koekoek. Onze afsluiting is een bekende plek in België: Fietsen door het water in Bokrijk. Hier loopt een fietspad zo’n 200 meter verlaagd door een vijver en ligt het water op ooghoogte. Vandaag is een feestdag in België, dus het is flink druk op deze plek. Een zwaan zwemt langs de rand op en neer in de hoop wat lekkers te krijgen van een van de vele fietsers en wandelaars. Later krijgt het beest gezelschap van nog een zwaan en een stel eenden, maar tevergeefs… de meeste bezoekers hebben het te druk met het maken van selfies. Wanneer de route ons weg van de drukte door het Domein van Bokrijk voert, kijken Joyce en ik elkaar aan: doe ons maar die vijvers en heide waar we alleen gezelschap hebben van de vogels
Wandelwijzer:
De Wijerstrail is in totaal 110 kilometer lang en verdeeld over vijf etappes in Belgisch Limburg. De route is in één richting aangegeven. De route volgt bovendien het knooppuntensysteem en is zo dus ook te volgen.
Vervoer
Treinstation Kiewit (gratis parkeren) of kies voor station Bokrijk, zodat je de etappe-indeling van de website aanhoudt.
Beste periode
De Wijerstrail is het hele jaar te wandelen. In de winter is wel meer horeca onderweg gesloten.
Slapen
Overnachten kan bij diverse Wijerstrail-partners langs de route. Wij maakten gebruik van het
arrangement van het Wandelhuis, met een camper die elke dag naar het einde van de etappe werd verplaatst. Tevens is de koelkast gevuld en is er een diner geregeld. Je
hoeft dus tijdens het wandelen alleen je dagrugzak mee te nemen en de rest van de bagage kun je in de camper achterlaten. De overnachtingslocaties variëren van een camping tot een plek op het privéterrein van een boer. Dit Wijerstrail-arrangement is te boeken via wandelhuis.be.
Kaart
Routekaart via wijerstrail.be met informatie zoals rustplaatsen, horeca en parking. Bovendien zijn hierop ook de wandelknooppunten te vinden, erg handig onderweg. Op de website zijn ook de GPX-tracks te downloaden.
Onze tips
- Op de website van De Wijers live meekijken naar kerkuilen, ijsvogels en mezen. De webcams hangen in de nestkasten van Domein Bovy.
- Het waterlandschap van De Wijers is in vier muziekstukken vertolkt door pianist Jo Nicolaï
en harpiste Sielke Ramakers. Zo heeft elk seizoen een eigen geluid. Een bijzondere aanvulling op je wandeling. Je vindt ze op Spotify onder de naam Het geluid van De Wijers.